O diñeiro público debe estar sometido a transparencia, control e resultados, non a redes de subvencións difíciles de explicar á cidadanía.
Hai asuntos que merecen ser discutidos sen complexos. Un deles é o modelo de financiamento público de determinadas entidades sociais que reciben importantes cantidades das administracións mediante subvencións, convenios e programas finalistas.
Non se trata de cuestionar a existencia das ONG nin o traballo de persoas que, con honestidade, dedican o seu tempo a axudar quen máis o necesita. O que debe cuestionarse é outra cousa: que controles existen, que resultados se obteñen e ata que punto é xustificable manter indefinidamente determinados programas con diñeiro dos contribuíntes.
O caso de Ecos do Sur resulta especialmente significativo pola cantidade e diversidade de fondos públicos vinculados aos seus diferentes programas.
A propia Xunta de Galicia publicou no Diario Oficial de Galicia as cantidades concedidas para 2026. Entre elas figuran 88.050,77 euros para Habita Rural, 135.202,24 para Ciberespect e 51.477,77 para Cohabita.
A propia entidade tamén informa doutras cantidades: 60.854,97 euros para o programa Olimpia e fondos para TaxBaldeiro que, segundo a súa propia información, ascenden a 92.654,43 e 96.163,95 euros en diferentes liñas de financiamento.
A isto engádense outras axudas e convenios que deben ser analizados con luz e taquígrafos.
E aquí aparece a pregunta que moitos cidadáns se fan: ¿quen controla realmente todo este diñeiro?
Porque unha subvención pública non debería ser un cheque en branco. Se unha administración concede decenas ou centos de miles de euros, debe poder explicar con claridade cantas persoas foron atendidas, que obxectivos se cumpriron, canto custou cada actuación, cantos profesionais se contrataron e que resultados concretos se conseguiron.
O problema non é axudar. O problema é non controlar.
Resulta especialmente necesario falar claro cando estas entidades participan en ámbitos tan sensibles como a inmigración, a atención social ou os menores estranxeiros non acompañados.
Existe un debate político e social sobre o modelo de acollida e sobre os incentivos que poden xerar determinados sistemas de financiamento. Ese debate non debe resolverse con consignas, senón con datos, auditorías e transparencia.
Tampouco se pode afirmar automaticamente que unha organización actúe de maneira irregular simplemente porque reciba subvencións. Recibir unha axuda pública, por si mesmo, non é unha irregularidade.
Pero precisamente porque estamos falando de diñeiro público, as administracións teñen a obriga de fiscalizar ata o último euro.
E se existen denuncias ou conflitos laborais arredor dunha entidade, deben investigarse polas vías correspondentes e determinarse responsabilidades, se as houbese. Non é serio converter unha denuncia nunha condena anticipada, pero tampouco é serio ignorala.
¿Onde acaba a axuda social e onde comeza a dependencia da subvención?
Esta é probablemente a cuestión de fondo.
Hai entidades que desenvolven proxectos necesarios e que poden complementar eficazmente os servizos públicos. Pero tamén debemos preguntarnos se determinados programas se converteron nunha estrutura permanente que depende ano tras ano das convocatorias públicas.
Porque cando unha organización vive fundamentalmente de subvencións, a transparencia deixa de ser unha opción e pasa a ser unha obriga democrática.
A cidadanía ten dereito a coñecer quen recibe os fondos, para que os recibe e que resultados produce.
E tamén ten dereito a preguntar se todas as axudas responden realmente a necesidades prioritarias ou se existen programas que poderían ser executados directamente polas administracións ou mediante procedementos máis competitivos e eficientes.
Auditoría, resultados e responsabilidade
Non fai falta demonizar as ONG. O que fai falta é auditalas.
Unha auditoría independente permitiría coñecer canto diñeiro público recibe cada entidade, de que administración procede, en que se gasta, canto se destina a persoal, canto a estrutura e canto chega efectivamente aos beneficiarios.
Tamén permitiría saber cantas persoas participan realmente nos programas e que resultados obteñen.
Se os resultados son excelentes, perfecto: que continúe o financiamento.
Se son mediocres, que se corrixa.
E se existen irregularidades, que se depuren responsabilidades.
O que non podemos aceptar é que a palabra «social» funcione como unha especie de salvoconduto para impedir preguntas incómodas.
O diñeiro público non ten ideoloxía. É dos cidadáns.
Por iso hai que acabar cos «chiringuitos», pero entendendo ben o concepto: non se trata de acabar coas organizacións que axudan ás persoas vulnerables, senón de acabar con calquera estrutura que poida vivir do financiamento público sen suficiente transparencia, avaliación e control, sexa da ideoloxía que sexa.
Porque cando falamos de centos de miles de euros, xa non estamos falando de pequenas axudas.
Estamos falando de responsabilidade pública.
E aí non debería haber nin amigos nin inimigos: só contas claras.