A falta de financiamento municipal debe ir acompañada dun debate sobre a eficiencia do gasto público, os soldos das corporacións locais, a atracción de empresas e a posible fusión de concellos con dificultades para manter os servizos básicos.*
O presidente da Deputación da Coruña, Valentín González Formoso, advertiu das dificultades económicas que atravesan os 93 concellos da provincia, algúns dos cales, segundo afirmou, están «ao bordo do crack financeiro» pola falta de recursos e pola asunción continuada de competencias impropias sen o financiamento necesario.
Formoso denunciou que os municipios teñen cada vez máis dificultades para prestar os servizos públicos máis básicos e reclamou que as administracións responsables das competencias que se trasladan aos concellos avalíen o seu custo efectivo e acheguen os fondos necesarios para executalas.
Porén, esta situación tamén abre outro debate: *ata que punto deben depender os concellos das achegas doutras administracións e que responsabilidade teñen os gobernos municipais na creación de riqueza, na xestión do gasto e na sustentabilidade das súas propias contas?*
Desde unha perspectiva crítica, reclamar máis financiamento non debería ser a única resposta aos problemas económicos dos municipios. Os concellos tamén deberían desenvolver políticas que favorezan a actividade económica, atraian investimentos e permitan ampliar os seus ingresos sen depender continuamente das transferencias públicas.
## Polígonos industriais, empresas e turismo ordenado
Unha das vías para reforzar as facendas municipais sería apostar por polígonos industriais ben planificados, con boas comunicacións, servizos adecuados e condicións atractivas para a instalación de empresas. A creación de emprego e o asentamento de actividades económicas poden contribuír ao desenvolvemento local e ampliar determinadas fontes de ingresos municipais.
O turismo ordenado tamén pode desempeñar un papel importante, especialmente nos municipios con patrimonio histórico, recursos naturais, litoral ou oferta gastronómica. Non se trataría de fomentar o turismo a calquera prezo, senón de desenvolver un modelo sostible que xere actividade económica, emprego e oportunidades para os negocios locais sen deteriorar a calidade de vida da veciñanza.
A planificación urbanística, a colaboración co tecido empresarial e a captación de investimentos deberían formar parte dunha estratexia a longo prazo. O obxectivo sería avanzar cara a unha maior autonomía financeira, sen esquecer que os ingresos municipais dependen tamén da poboación, da estrutura económica e das necesidades de cada territorio.
## Os soldos políticos e o gasto das corporacións, no centro do debate
Outro dos aspectos que xeran controversia é o custo das corporacións municipais, especialmente nos concellos pequenos.
Resulta lexítimo cuestionar que un municipio con menos de 5.000 habitantes poida asumir un soldo de alcalde de 4.000 euros mensuais, ou mesmo superior, mentres afronta dificultades para manter determinados servizos. Tamén cabe examinar cantos membros da corporación cobran dedicacións exclusivas ou parciais, que gastos se derivan dos plenos extraordinarios e que xustificación teñen as distintas indemnizacións e asignacións.
Isto non significa que os alcaldes dos concellos pequenos non deban cobrar. Gobernar unha administración local implica responsabilidades, dispoñibilidade e traballo. A cuestión é se as retribucións son proporcionadas ao tamaño do municipio, á súa capacidade económica, á dedicación efectiva e aos resultados da xestión.
Tamén merece atención a situación dos cargos públicos que compatibilizan unha dedicación exclusiva coa titularidade de varias actividades económicas. Ter varios negocios ou fontes de ingresos non demostra, por si só, unha irregularidade: cómpre coñecer a natureza desas actividades, o réxime de incompatibilidades aplicable e se existe algún conflito de intereses.
Con todo, os partidos políticos deberían contar con criterios éticos claros e mecanismos de control efectivos para actuar ante posibles incompatibilidades, incumprimentos ou comportamentos contrarios á responsabilidade pública.
*A confianza cidadá esixe transparencia, austeridade e unha explicación convincente de cada euro de diñeiro público destinado aos responsables políticos.*
## E se algúns concellos non son viables por separado?
A fusión municipal é outra cuestión que debería abordarse sen prexuízos. En determinados territorios, a existencia de municipios moi pequenos, cunha base fiscal limitada e unha poboación envellecida ou dispersa, pode dificultar a prestación eficiente dos servizos.
Neses casos, estudar fórmulas de cooperación, compartir servizos técnicos e administrativos ou mesmo fusionar concellos podería permitir reducir duplicidades e aproveitar mellor os recursos dispoñibles.
Non obstante, a fusión non debería considerarse unha solución automática. Cómpre avaliar os custos reais, as distancias, a accesibilidade dos servizos, a identidade local e os efectos sobre a veciñanza. O obxectivo debe ser garantir unha administración máis eficiente e uns servizos públicos de calidade, non simplemente reducir o número de concellos.
## Máis financiamento, pero tamén máis responsabilidade
A reclamación de Formoso expón un problema real: os concellos non deberían asumir competencias sen recursos suficientes para exercelas. A administración que transfire unha responsabilidade debe contribuír a financiar o seu custo efectivo.
Pero esa reivindicación non exclúe outra obriga: os gobernos municipais deben xustificar o gasto, priorizar os servizos esenciais, avaliar os resultados e aproveitar as oportunidades económicas do seu territorio.
A autonomía financeira non significa que todos os concellos poidan vivir exclusivamente dos seus propios ingresos. Os municipios rurais, os territorios con pouca actividade económica e as zonas con maiores necesidades sociais precisan mecanismos de solidariedade interterritorial para garantir servizos básicos en condicións de igualdade.
O debate, polo tanto, non debería reducirse a escoller entre recibir máis recursos ou esixir máis eficiencia. Ambas as cuestións son compatibles.
*A pregunta de fondo é se o sistema municipal galego está organizado para garantir servizos públicos de calidade co menor custo razoable e cun reparto xusto das responsabilidades entre administracións.*
Reclamar financiamento é lexítimo. Pero tamén o é esixir contas claras, corporacións proporcionadas, políticas que xeren actividade económica e unha análise rigorosa de se todos os municipios dispoñen da estrutura adecuada para afrontar o futuro.
Unha administración local forte non se mide unicamente polo diñeiro que recibe, senón pola súa capacidade para xestionar con responsabilidade, crear oportunidades e ofrecer servizos dignos á cidadanía.
