O alcalde de Santa Comba, Alberto Romar Landeira (PSOE), mantén o seu cargo con dedicación exclusiva mentres ten recoñecida a compatibilidade con seis actividades económicas privadas, segundo o acordo adoptado polo Pleno municipal o 28 de xullo de 2023 e publicado no Boletín Oficial da Provincia.
A autorización plenaria abrangue actividades relacionadas co arbitraxe deportivo, o ensino, a organización de espectáculos deportivos, os xogos de billar, ping-pong e bolos, os xardíns de recreo e outros servizos.
Porén, o alcance real dunha destas actividades suscita agora interrogantes sobre o seu carácter supostamente «marxinal». Segundo a información achegada, o alcalde tería contratos privados con outro concello gobernado polo PSOE por importe de arredor de 18.000 euros anuais, que se virían mantendo desde 2023 e que estarían encadrados nun dos epígrafes incluídos na autorización de compatibilidade.
De confirmarse estes extremos, a cuestión xa non sería simplemente a existencia dunha actividade privada, senón determinar se o seu volume económico, continuidade e natureza son compatibles co réxime aplicable a un alcalde con dedicación exclusiva.
Unha maioría política non determina a legalidade
O acordo foi aprobado pola corporación municipal, na que o PSOE dispón de sete concelleiros fronte aos seis do PP. Esta maioría política explica a aprobación do acordo, pero non determina por si mesma a súa legalidade.
Do mesmo xeito, tampouco sería correcto concluír que o acordo é ilegal unicamente polo feito de ter sido aprobado por unha maioría absoluta. A cuestión debe analizarse á luz dos feitos concretos, do contido exacto da autorización e da normativa de incompatibilidades aplicable.
O artigo 75.1 da Lei 7/1985, de 2 de abril, reguladora das bases do réxime local, establece o marco aplicable ás situacións de dedicación dos membros das corporacións locais, en conexión co réxime de incompatibilidades previsto na Lei 53/1984, de 26 de decembro, de incompatibilidades do persoal ao servizo das administracións públicas.
A clave, polo tanto, está en determinar se as actividades privadas autorizadas encaixan realmente nas excepcións previstas pola normativa e se cumpren os requisitos establecidos para a súa compatibilidade co cargo público e coa dedicación exclusiva.
O importe e a continuidade dos contratos, no centro do debate
O dato que pode resultar especialmente relevante é a existencia, segundo a información facilitada, de contratos privados por uns 18.000 euros anuais con outro concello, mantidos desde 2023 e vinculados a unha das actividades para as que foi autorizada a compatibilidade.
Unha actividade que xera ingresos recorrentes desta magnitude e que se desenvolve mediante contratos sucesivos cunha administración pública podería requirir unha análise especialmente rigorosa para determinar se pode cualificarse como unha ocupación meramente marxinal ou ocasional.
Ademais, a condición de que a outra administración contratante estea gobernada tamén polo PSOE introduce unha dimensión política que, por si soa, non permite afirmar a existencia dunha irregularidade, pero que pode facer especialmente relevante a transparencia sobre a natureza dos contratos, o procedemento empregado, os servizos prestados e a súa compatibilidade co cargo de alcalde.
O papel dos funcionarios municipais
Neste contexto, a función dos órganos municipais que exercen funcións de asesoramento e control da legalidade cobra especial importancia.
A Secretaría municipal, como órgano encargado das funcións de asesoramento legal preceptivo e fe pública, e a Intervención, dentro das súas competencias de control económico-financeiro, desempeñan un papel esencial á hora de garantir que as actuacións municipais se axusten ao ordenamento xurídico.
Non se trata de que estes funcionarios substitúan ao Pleno na súa capacidade de decisión política, senón de que os órganos municipais competentes poidan advertir, informar e, no ámbito das súas atribucións, impedir ou poñer de manifesto aquelas actuacións que non se axusten á legalidade.
Por iso, ante unha situación na que un alcalde con dedicación exclusiva mantén autorización para desenvolver seis actividades privadas e, ademais, existen contratos recorrentes por importe relevante, a cuestión merece algo máis que unha explicación baseada exclusivamente na maioría coa que se aprobou o acordo.
Transparencia sobre unha cuestión de interese público
A cuestión central non é, polo tanto, se o PSOE dispón de maioría absoluta no Concello de Santa Comba. O relevante é saber se as actividades efectivamente desenvolvidas polo alcalde son as mesmas que foron autorizadas, se cumpren os requisitos legais de compatibilidade e se a súa intensidade e remuneración resultan compatibles coa súa dedicación exclusiva.
Se existen contratos por 18.000 euros anuais desde 2023, sería razoable coñecer o seu contido, a actividade concreta realizada, a súa duración, o procedemento de contratación e a relación exacta entre eses contratos e os epígrafes incluídos no acordo plenario de compatibilidade.
A maioría política pode aprobar un acordo, pero non pode converter en legal aquilo que a lei non permite. Do mesmo xeito, unha acusación de ilegalidade tamén debe apoiarse en feitos e normas concretas.
Por iso, a análise definitiva deberá partir dos documentos oficiais: o acordo plenario de 28 de xullo de 2023, os informes municipais que puidesen acompañalo, as autorizacións concedidas e os contratos que, segundo a información dispoñible, estarían a xerar ingresos recorrentes ao alcalde desde ese mesmo ano.