O Goberno galego aproba un proxecto para crear 25 novos centros residenciais, con 1.800 prazas e arredor de 1.000 postos de traballo, a través dun modelo de colaboración público-privada
O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, anunciou a aprobación por parte do Consello da Xunta dun novo proxecto para ampliar a rede de residencias de maiores en Galicia. A iniciativa contempla a creación de 25 novos centros e 1.800 novas prazas residenciais, co obxectivo de incrementar a oferta existente e xerar, segundo as previsións do Executivo autonómico, arredor de 1.000 postos de traballo.
O proxecto inclúe a residencia comprometida pola Xunta en Ribeira, con máis de 100 prazas, e outras 24 infraestruturas repartidas en 12 lotes por diferentes comarcas galegas. Cada lote estará formado por unha residencia de máis de 100 prazas e outra de menor tamaño, denominada centro satélite, situada nun concello próximo.
Segundo explicou a conselleira de Política Social, Fabiola García, a distribución pretende optimizar os recursos e achegar a atención residencial ás persoas maiores, especialmente nos concellos de menos de 25.000 habitantes que actualmente non dispoñen de prazas residenciais públicas destinadas a persoas en situación de dependencia de grao II e III.
Por provincias, A Coruña contará con oito novos centros, nove se se suma a residencia de Ribeira; Pontevedra terá sete; Ourense, cinco; e Lugo, catro.
Un modelo público-privado que suscita críticas
Un dos principais aspectos do proxecto, con todo, é o modelo escollido pola Xunta para desenvolver estas novas residencias. A iniciativa executarase mediante unha fórmula de colaboración público-privada, na que o Goberno galego asegura que, como mínimo, o 60 % das 1.800 novas prazas serán de titularidade pública autonómica.
Esta formulación abre un importante debate sobre o acceso das persoas maiores ás prazas residenciais. A creación de novos centros non debería limitarse exclusivamente a incrementar o número de prazas, senón que debería garantir que calquera persoa maior que necesite unha praza por razóns de dependencia poida acceder a ela en condicións de igualdade, independentemente da súa capacidade económica.
A cuestión é especialmente relevante nun ámbito tan sensible como o dos coidados ás persoas maiores. A colaboración coa iniciativa privada pode incrementar a capacidade do sistema, pero tamén suscita interrogantes sobre quen xestionará os centros, que condicións terán as prazas e que garantías existirán para asegurar un acceso realmente universal.
Por este motivo, a mensaxe da Xunta de que o proxecto suporá “máis prazas, máis empregos e máis servizos” pode resultar insuficiente se non se concreta como se garantirá o carácter público e universal da atención residencial.
Onde se construirán as novas residencias?
Na provincia da Coruña están previstos catro lotes. Na zona de Noia-Barbanza, a residencia principal localizaríase en Porto do Son e o centro satélite en Outes. Na área de Eume-Ortegal, Mañón acollería o centro de maior tamaño e Cariño o satélite.
Na zona de Bergantiños-Costa da Morte, a residencia principal estaría en Carnota e a de menor capacidade en Cabana de Bergantiños. Pola súa banda, na área das Mariñas Coruñesas, Oza-Cesuras sería a sede do centro principal e Carral acollería o equipamento satélite.
En Pontevedra, o proxecto distribúese en catro ámbitos. En O Porriño-O Val Miñor, O Porriño acollería a residencia principal e Baiona o centro satélite. Na comarca de O Salnés, Sanxenxo sería a localización da residencia de maior capacidade e Cambados a do centro complementario.
Na contorna de Pontevedra, a residencia principal situaríase en Marín e o centro satélite en Moraña. Finalmente, no ámbito Condado- Paradanta, Arbo acollería o centro principal e Padrenda, na provincia de Ourense, o equipamento de menor tamaño.
En Ourense, o proxecto contempla unha residencia principal en Ribadavia e outra de menor capacidade en Castrelo de Miño, dentro da área de O Ribeiro. Na contorna da cidade de Ourense, os centros estarían en San Cibrao das Viñas e Toén. A estes hai que engadir o centro previsto en Padrenda.
Na provincia de Lugo, o primeiro lote, correspondente á área Lugo-Sarria, situaría a residencia principal no Corgo e o centro satélite no Páramo. No sur da provincia, O Saviñao sería a sede do centro de maior tamaño e Folgoso do Courel acollería o equipamento de menor capacidade.
Os concellos terán que achegar os terreos
Para facer realidade o proxecto será necesaria a colaboración dos concellos, que deberán ceder unha parcela dotacional que cumpra os requisitos establecidos.
As administracións locais terán un prazo dun mes para adherirse á iniciativa e disporán posteriormente dun ano para facer efectiva a posta á disposición dos terreos. A Xunta asegura que prestará apoio aos concellos durante todo o proceso.
No caso de Ribeira, o Goberno galego xa está traballando co Concello na cesión dunha parcela situada na contorna do parque de San Roque para facer posible a construción da residencia, que contará con máis de 100 prazas.
Máis prazas, pero tamén máis garantías
A Xunta enmarca este proxecto no compromiso adquirido no Debate do Estado da Autonomía de 2025 e no obxectivo de crear máis de 3.500 novas prazas residenciais durante esta lexislatura, das que, segundo o Executivo autonómico, aproximadamente a metade xa estarían en marcha.
A ampliación da rede residencial é unha necesidade evidente ante o envellecemento da poboación galega e o aumento das situacións de dependencia. Porén, o debate non debería centrarse unicamente no número de prazas anunciadas.
A verdadeira cuestión será determinar cantas destas prazas serán realmente públicas, como se asignarán, que custe terán para as familias e que garantías existirán para que ningún maior quede fóra por motivos económicos.
Porque aumentar a oferta residencial é necesario, pero garantir o dereito das persoas maiores a recibir os coidados que necesitan debería ser a prioridade, e non deixar que o acceso a unha residencia dependa, directa ou indirectamente, da capacidade económica de cada familia.
