As familias acolledoras reclaman información sobre o destino do material humanitario e das subvencións públicas, mentres documentación oficial recolle expedientes de control financeiro e sancionadores relacionados coa entidade
A Solidariedade Galega co Pobo Saharaui (SOGAPS), asociación galega sen ánimo de lucro dedicada á cooperación co pobo saharauí e á organización de programas como Vacacións en Paz, volve estar no centro das críticas pola súa xestión e, especialmente, pola falta de información que, segundo familias e persoas vinculadas á entidade, existe sobre o destino dos fondos e do material humanitario.
Unha das principais cuestións formuladas é aparentemente sinxela: onde vai o material humanitario que se recolle en Galicia, como se transporta ata os campamentos saharauís, quen o recibe e en que se emprega?
As familias reclaman que esta información sexa explicada con documentación e cunha maior transparencia. Entre as peticións figura tamén coñecer con detalle a xestión económica dos diferentes programas, as subvencións recibidas, os gastos realizados e a súa correspondente xustificación.
Case un millón de euros en axudas públicas documentadas
A documentación recompilada permite identificar numerosas axudas e convenios concedidos por diferentes administracións públicas ao longo dos últimos anos.
Segundo os datos facilitados, entre 2019 e 2026 aparecen 899.000 euros de axudas da Xunta de Galicia que estarían identificados na documentación consultada. A esta cantidade súmanse diversas achegas das deputacións e concellos.
Entre as partidas da Xunta figuran, entre outras, os 75.000 euros concedidos en 2019 para actuacións sanitarias na wilaya de Bojador e a construción dun centro de cancro de mama; 139.000 euros en 2021 para acción humanitaria vinculada ás consecuencias da COVID-19; diferentes convenios de cooperación e asistencia sanitaria nos anos 2023 e 2024; e novas achegas para Vacacións en Paz e acción humanitaria en 2025 e 2026.
Só no exercicio 2025 aparecen, segundo a relación achegada, 15.397,94 euros da Deputación da Coruña, 15.000 euros da Deputación de Pontevedra, 10.000 euros do Concello da Coruña, 890 euros do Concello de Barreiros e 680 euros do Concello de Tomiño, ademais doutras cantidades.
A relación presentada sitúa en 948.967,94 euros o total das cantidades verificadas das administracións recollidas nesa documentación, sen contar necesariamente todas as achegas municipais ou provinciais existentes nos diferentes exercicios.
Á marxe destas cantidades, tamén aparecen convenios específicos como os 70.000 euros anuais do Concello de Vigo para Vacacións en Paz entre 2023 e 2026, así como achegas doutros concellos.
O caso de Silleda: 1.500 euros a reintegrar
Entre os expedientes municipais figura tamén o de Silleda.
A documentación sinala unha subvención de 1.500 euros concedida en 2023 para Vacacións en Paz, respecto da cal se acordou o reintegro da cantidade ao non realizarse a actividade subvencionada.
Segundo os datos achegados, o Concello acreditou que os 1.500 euros foran ingresados o 13 de abril de 2023.
Este tipo de expedientes debe diferenciarse dunha mera subvención non concedida: neste caso trátase dun procedemento de reintegro relacionado coa xustificación da actividade subvencionada.
O expediente de Cee
Un dos datos que máis atención suscita aparece no Boletín Oficial da Provincia da Coruña do 3 de febreiro de 2026.
Nesa publicación figura como beneficiaria Solidariedade Galega co Pobo Saharaui, co NIF G15924558, e aparecen os seguintes datos:
- Expediente de control financeiro: CEE PA 3/2024
- Expediente sancionador: CEE PA 3-2024-S
- Data da resolución de incoación: 21 de xaneiro de 2026
Trátase, polo tanto, dun expediente de control financeiro e dun procedemento sancionador, cuestión diferente dunha simple denegación dunha subvención.
A existencia dun expediente, por si mesma, non permite concluír que exista unha irregularidade definitivamente acreditada: para coñecer o alcance dos feitos sería necesario consultar o expediente completo, as alegacións presentadas, a resolución final e, se procede, os recursos posteriores.
A pregunta que formulan as familias: que ocorre co material humanitario?
Máis alá das subvencións públicas, unha das principais preocupacións expresadas por familias e persoas vinculadas aos programas de SOGAPS está relacionada coa recollida e distribución de material humanitario.
As preguntas que se poñen enriba da mesa son concretas:
Que cantidade de material se recolle cada ano?
Que empresa ou organización realiza o transporte?
Canto custa ese transporte e quen o paga?
Que material chega efectivamente aos campamentos?
Quen o recibe no territorio saharauí?
Existe un inventario ou documento de entrega?
En que centros, proxectos ou familias se distribúe?
Que parte do material queda en Galicia e por que motivo?
Responder a estas cuestións con facturas, albaráns, inventarios, contratos de transporte e certificados de recepción permitiría coñecer con maior precisión o percorrido das doazóns.
As relacións políticas, outra cuestión que as familias poñen sobre a mesa
Outro dos elementos sinalados polas persoas críticas coa actual xestión é a presenza, ao longo dos anos, de persoas vinculadas a diferentes formacións políticas ou ás súas contornas.
Nas críticas aparecen referencias ao PSdeG-PSOE, PP e BNG, así como ás relacións institucionais mantidas pola organización coa Xunta de Galicia e con diferentes administracións provinciais e municipais.
Estas relacións, por si mesmas, non acreditan ningunha irregularidade nin incompatibilidade. Para determinar se existise algún conflito de intereses sería necesario coñecer os cargos concretos, as datas, as funcións desempeñadas, os órganos de decisión correspondentes e as normas aplicables en cada caso.
Tamén se puxo o foco na participación de familiares de persoas con responsabilidades políticas en programas da entidade. De novo, a mera relación familiar ou política non permite establecer por si mesma unha irregularidade, pero si pode formar parte das preguntas que as familias consideran necesario aclarar cando reclaman maior transparencia.
A Xunta de Galicia, un dos principais actores institucionais
A Xunta mantén unha presenza importante na cooperación co pobo saharauí, tanto mediante programas humanitarios e sanitarios como a través do apoio a Vacacións en Paz.
Entre os proxectos aparecen actuacións relacionadas co Hospital Nacional Central, a Casa Sanitaria de Galicia e a atención aos menores saharauís que participan nos programas de acollida.
A existencia de financiamento público implica, ademais das obrigas propias da entidade beneficiaria, mecanismos de xustificación e control por parte da Administración concedente.
Por iso, unha eventual auditoría ou revisión documental debería analizar non só os ingresos, senón tamén as xustificacións presentadas, os gastos imputados, os contratos, os provedores, os movementos de material e o cumprimento dos obxectivos de cada convenio ou subvención.
Dúas novas empresas creadas en 2025
Outro dato que foi posto no debate público é a creación, durante 2025, de dúas novas empresas vinculadas á familia que dirixe SOGAPS, segundo a información que se sinala como procedente de rexistros públicos.
A existencia destas sociedades é un dato societario que, por si só, non permite establecer unha relación económica ou irregular con SOGAPS.
Se se pretende investigar unha eventual conexión, sería necesario comprobar documentalmente cuestións como a composición societaria, administradores, actividade, contratos entre as empresas e SOGAPS, facturación, posibles relacións con provedores ou persoas responsables da asociación e, en xeral, calquera operación que puidese xerar un conflito de intereses.
As familias piden unha reunión con Alfonso Rueda
Ante esta situación, as familias reclaman unha reunión co presidente da Xunta, Alfonso Rueda, para trasladarlle directamente as súas preocupacións.
A súa petición céntrase fundamentalmente en obter respostas e documentación sobre a xestión dos programas e das axudas públicas, así como sobre o destino do material humanitario.
A cuestión de fondo que formulan é se as diferentes administracións que financian os proxectos dispoñen de información suficiente para comprobar que cada euro público e cada doazón chegan ao destino previsto e son utilizados conforme aos fins para os que foron recollidos ou concedidos.
Neste contexto, unha auditoría independente das contas e dos fluxos de material, acompañada da publicación das correspondentes xustificacións, contratos e certificados de recepción, permitiría separar os feitos acreditados das sospeitas e das preguntas que actualmente están sobre a mesa.
As familias non reclaman, segundo trasladan, unha valoración política da entidade, senón información, documentación e unha explicación pública sobre a xestión dos recursos destinados á cooperación co pobo saharauí.
