A convocatoria afecta a máis de 206.000 hectáreas de 70 concellos galegos e reabre o debate sobre a planificación mineira, a restauración ambiental e a participación cidadá.
Ecoloxistas en Acción anunciou que emprenderá accións xudiciais contra a licitación de 153 dereitos mineiros promovida pola Xunta de Galicia, que afecta a un total de 206.366,89 hectáreas repartidas por 70 concellos das catro provincias galegas, arredor do 7 % do territorio. A organización cuestiona a legalidade do procedemento pola ausencia dunha planificación mineira global sometida a avaliación ambiental estratéxica e reclama que se garanta a restauración dos espazos afectados antes de impulsar novas explotacións.
A convocatoria inclúe 126 permisos de investigación e 27 concesións de explotación. Entre as zonas afectadas figuran as minas de San Finx, en Lousame; Varilongo, en Santa Comba; e Corcoesto, en Coristanco. Tamén aparecen os antigos dereitos mineiros de Fontao, en Vila de Cruces.
A entidade ecoloxista alerta de que a tramitación mediante expedientes individuais impide avaliar adecuadamente os efectos acumulativos da actividade extractiva. Neste sentido, denuncia que o Plan Sectorial de Actividades Extractivas de Galicia (PSAE), instrumento que debería ordenar a actividade mineira, permanece sen aprobar despois de que a Xunta paralizase a súa tramitación en 2013.
Accións xudiciais e reclamacións ambientais
Ecoloxistas en Acción prevé recorrer tanto as convocatorias no seu conxunto como os procedementos relacionados con San Finx, Corcoesto e Varilongo. No caso de San Finx, cuestiona a declaración de caducidade dos dereitos mineiros e sinala que existen tres procedementos contencioso-administrativos pendentes no Tribunal Superior de Xustiza de Galicia relacionados con ese acordo.
A organización advirte de que a licitación de dereitos sometidos a litixios pode derivar en adxudicacións posteriormente invalidadas. Ademais, denuncia que os terreos se declaren caducados e francos para volver sacalos a concurso sen executar previamente as actuacións de restauración ambiental que correspondan.
En San Finx, a preocupación céntrase tamén nas presas de residuos situadas sobre o leito fluvial e na presenza de máis de 170 labores e cavidades mineiras nas concesións. Por iso, a entidade reclama a paralización dos concursos, a aprobación dunha planificación mineira con avaliación ambiental estratéxica e participación pública, e a restauración dos espazos afectados.
O BNG cuestiona en Bruxelas os proxectos de Touro-O Pino e Doade
O debate sobre o futuro da minaría galega chegou tamén ás institucións europeas. O 13 de outubro, a eurodeputada do BNG Ana Miranda trasladou á Comisión Europea as súas preocupacións sobre a sustentabilidade ambiental e social dos proxectos mineiros de Touro-O Pino, na Coruña, e Doade, no concello ourensán de Beariz.
Na reunión coa Dirección Xeral de Mercado Interior, Industria, Emprendemento e Pemes, Miranda cuestionou que ambas as iniciativas cumpran os criterios ambientais, sociais e de gobernanza (ESG) esixidos pola normativa europea de materias primas críticas para acceder á consideración de proxectos estratéxicos.
Sobre Touro-O Pino, a eurodeputada lembrou que a Xunta rexeitara anteriormente o proxecto por non contar co permiso ambiental e defendeu que o procedemento de autorización debe ser avaliado de novo. Segundo o BNG, preto de 200 explotacións agrícolas e gandeiras poderían verse afectadas por posibles problemas de contaminación das augas superficiais e subterráneas. A formación tamén trasladou as arredor de 1.500 alegacións presentadas pola veciñanza e por colectivos locais.
No caso de Doade, Miranda presentou unha avaliación ambiental negativa elaborada por expertos independentes en 2025 e cuestionou que o proxecto reúna as garantías necesarias para obter a consideración de estratéxico. Segundo a eurodeputada, os responsables comunitarios recoñeceron tras a reunión que non dispoñían de toda a información necesaria para adoptar a decisión inicial.
A planificación mineira, no centro do debate
As iniciativas de Ecoloxistas en Acción e do BNG poñen o foco na necesidade de compatibilizar a actividade extractiva coa protección ambiental, a seguridade das explotacións, a restauración dos terreos e os intereses das comunidades locais.
Mentres a organización ecoloxista prepara a vía xudicial contra a licitación dos dereitos mineiros, o BNG reclama que os proxectos de Touro-O Pino e Doade cumpran as garantías ambientais e sociais previstas na normativa europea.
O conflito abre así un novo capítulo no debate sobre o modelo mineiro galego, coa planificación territorial, a transparencia administrativa e a participación pública como cuestións centrais para decidir o futuro dos recursos naturais de Galicia.
