Salarios modestos, concellos con problemas económicos e veciñanzas que reclaman servizos e mantemento: o contraste entre o que gañan moitos traballadores e as retribucións dos cargos públicos abre un debate necesario sobre prioridades, responsabilidade e transparencia.
Hai realidades que custa aceptar. Mentres unha reponedora dun supermercado, unha mariscadora, un mariñeiro, unha persoa dedicada á limpeza ou un cociñeiro teñen que traballar arreo para sacar adiante a súa familia, as retribucións dalgúns alcaldes sitúanse en cifras que duplican, triplican ou mesmo superan amplamente os ingresos de moitos destes profesionais.
As táboas salariais que circulan e os datos publicados sobre as retribucións das alcaldías da Costa da Morte poñen enriba da mesa unha cuestión incómoda: que xustificación teñen os salarios dos responsables municipais cando hai concellos con débedas, instalacións deterioradas, servizos deficientes ou problemas de mantemento?
Unha reponedora pode percibir entre 16.000 e 20.000 euros brutos anuais; unha charcuteira, entre 17.000 e 22.000; un mariñeiro, entre 19.000 e 28.000; e unha persoa dedicada á cociña, entre 16.000 e 22.000 euros, segundo as estimacións recollidas na táboa de referencia. No caso das mariscadoras a pé, os ingresos poden variar considerablemente segundo a campaña, as capturas e as condicións do sector.
Son traballos esixentes, con xornadas duras e, nalgúns casos, cun desgaste físico considerable. Porén, moitas destas persoas teñen que facer auténticos malabarismos para pagar a vivenda, a alimentación, a electricidade e os demais gastos básicos.
Mentres tanto, as retribucións anuais publicadas en 2024 para algunhas alcaldías da Costa da Morte situábanse arredor dos 40.000 ou 50.000 euros. Son cantidades que obrigan a preguntarse se existe unha relación equilibrada entre os ingresos dos representantes públicos e a realidade económica de boa parte da veciñanza.
Concellos endebedados, pero salarios que non desaparecen
O problema non é unicamente canto cobra un alcalde. O verdadeiramente importante é que resultados ofrece a súa xestión.
Un concello pode atravesar dificultades económicas por múltiples razóns: débedas herdadas, falta de ingresos, investimentos necesarios ou circunstancias alleas ao goberno actual. Pero cando a veciñanza observa rúas deterioradas, camiños abandonados, instalacións municipais en mal estado ou servizos que non responden ás necesidades básicas, é lexítimo esixir explicacións.
Se as contas municipais están comprometidas, a pregunta é inevitable: que prioridades se están seguindo? Que medidas se adoptan para reducir a débeda? Que investimentos se consideran urxentes? E que responsabilidades asume quen dirixe o goberno local?
O salario dun alcalde non debería ser unha cuestión intocable nin un asunto que só se discute durante a campaña electoral. Debe estar sometido ao escrutinio público, á transparencia e á avaliación dos resultados.
Gobernar non pode consistir unicamente en cobrar a nómina a final de mes. Gobernar implica dar a cara, xestionar os recursos públicos e responder ante a cidadanía.
Os enchufes e os contratos públicos: sospeitas que esixen transparencia
Hai outra cuestión que alimenta a desconfianza de parte da cidadanía: a percepción de que, en determinados lugares, as relacións persoais ou políticas poden ter máis peso do debido á hora de acceder a un posto de traballo ou conseguir un contrato público.
En Galicia, como en calquera outro territorio, as contratacións municipais deben estar sometidas ás normas de publicidade, concorrencia e igualdade, cos procedementos e excepcións que establece a lei. Por iso, cando existen sospeitas sobre posibles tratos de favor, enchufes ou contratos con prezos difíciles de xustificar, o que corresponde é reclamar documentación, concorrencia efectiva e controis independentes.
As obras de zahorra, cemento, asfaltado ou reparación de camiños son exemplos de actuacións municipais nas que a cidadanía debería poder consultar quen foi contratado, por que importe, mediante que procedemento e cal foi o resultado final.
As insinuacións sobre supostas comisións ilegais ou reparticións de diñeiro non poden presentarse como feitos probados sen evidencias. Pero iso non significa que haxa que mirar cara a outro lado: as irregularidades deben investigarse e, se se acreditan, depurarse as responsabilidades correspondentes.
O diñeiro público pertence á cidadanía. Non é patrimonio persoal de quen ocupa temporalmente un cargo nin unha oportunidade para beneficiar amizades, familiares ou persoas afíns.
E a preparación dos responsables municipais?
Tamén se cuestiona, ás veces, a formación académica dalgúns alcaldes. Cómpre lembrar que non ter estudos universitarios non implica ser incapaz de gobernar, do mesmo xeito que ter unha carreira non garante unha boa xestión.
O que si resulta imprescindible é contar con capacidade de organización, coñecemento da Administración, rigor económico, transparencia e disposición para rodearse de persoal técnico cualificado.
A cuestión fundamental non é o título que figure nun currículo, senón a preparación real para asumir responsabilidades que afectan á vida diaria de centos ou miles de persoas.
Porque unha mala decisión municipal pode ter consecuencias durante anos: débedas que limitan novos investimentos, obras que se encarecen, servizos que empeoran e oportunidades que desaparecen.
O respecto polos traballadores tamén se demostra cos feitos
Resulta difícil explicar a unha persoa que traballa de madrugada, soporta frío e humidade no mar, limpa instalacións públicas ou pasa horas de pé nun supermercado que os sacrificios son iguais para todos.
Non o son en termos de salario, estabilidade nin responsabilidade económica persoal.
Por iso, a discusión sobre as retribucións dos alcaldes non debería reducirse á envexa nin ao ataque persoal. Trátase de establecer criterios razoables, coñecer os resultados da xestión e garantir que cada euro dos fondos públicos se emprega con sentido.
Un alcalde pode cobrar unha retribución digna e necesaria para exercer o cargo a tempo completo. Pero esa retribución debe ser pública, estar legalmente aprobada e acompañarse dunha xestión que poida explicarse con datos.
Se hai débeda, que se publiquen as cifras e o plan para reducila. Se hai obras, que se coñezan os contratos e os custos. Se hai deficiencias nos servizos, que se expliquen os motivos e os prazos de solución. E se aparecen indicios de irregularidades, que se investiguen sen importar as siglas políticas.
A pregunta que queda no aire
A Costa da Morte necesita concellos vivos, servizos dignos, infraestruturas coidadas e oportunidades para que a xente nova non teña que marchar. Necesita responsables públicos que entendan os problemas da veciñanza e que dean explicacións cando as cousas non funcionan.
Mentres moitos traballadores contan cada euro para chegar a fin de mes, resulta razoable reclamar que os salarios públicos, a situación das contas municipais e os resultados da xestión se analicen con transparencia.
Non se trata de afirmar que todos os alcaldes xestionan mal nin de poñer baixo sospeita a todos os representantes públicos. Trátase de algo máis básico: esixir responsabilidades a quen administra os cartos de todos.
Porque o que resulta inaceptable non é necesariamente que un alcalde cobre un bo salario. O inaceptable sería que cobrara sen responder polos resultados da súa xestión, mentres a veciñanza paga as consecuencias.
E esa é a pregunta que cada concello debería estar disposto a responder: que recibe a cidadanía a cambio do que paga?
