
A posible reactivación da mina de ouro de Corcoesto reabre o debate sobre a contaminación por arsénico, o uso de cianuro e os riscos para un dos ecosistemas fluviais máis valiosos de Bergantiños.
A posibilidade de recuperar o proxecto mineiro de Corcoesto, nos concellos de Cabana de Bergantiños e Coristanco (A Coruña), volve espertar a preocupación social e ambiental en Galicia. A explotación de ouro a ceo aberto proxectada nesta zona ameaza con reabrir un conflito que non só afecta á paisaxe e ao territorio, senón tamén á calidade das augas da conca do río Anllóns.
O debate non é novo. Os antecedentes da actividade mineira na zona puxeron de manifesto a presenza de arsénico na contorna, un elemento tóxico que pode mobilizarse cando se removen, trituran e expoñen á auga e ao aire grandes cantidades de rocha mineralizada. A cuestión fundamental é se unha nova explotación industrial podería incrementar esta contaminación e comprometer o futuro ambiental da conca.
Un río baixo presión
O río Anllóns constitúe un dos principais sistemas fluviais de Bergantiños e desemboca no esteiro de Ponteceso, un espazo de gran riqueza ecolóxica. As súas augas, sedimentos, humidais e ecosistemas asociados sosteñen unha importante biodiversidade e actividades económicas tradicionais, entre elas a pesca e o marisqueo na contorna costeira.
A preocupación por Corcoesto baséase na presenza de arsenopirita, un mineral que contén arsénico. A explotación mineira, mediante escavacións, trituración e acumulación de residuos, pode favorecer a exposición destes materiais á chuvia e ao osíxeno, facilitando a liberación de contaminantes cara aos regatos e, posteriormente, ao Anllóns.
As investigacións citadas durante o debate ambiental sobre o proxecto alertaron de concentracións elevadas de arsénico na zona e da súa posible mobilización cara á auga e aos sedimentos. Este risco resulta especialmente preocupante ante episodios de chuvias intensas, erosión e enchentes, que poden transportar partículas contaminadas augas abaixo.
Cianuro, residuos e risco de filtracións
O proxecto aurífero contemplaba o uso de cianuro para extraer o ouro da rocha triturada. Este proceso, habitual en determinadas explotacións auríferas industriais, require sistemas de almacenamento, tratamento e control extremadamente rigorosos.
Unha fuga, unha filtración, un fallo nas instalacións de residuos ou un accidente durante episodios meteorolóxicos extremos podería introducir substancias contaminantes no medio acuático. Ademais do risco asociado ao cianuro, os residuos da minería poden conter arsénico e outros metais capaces de persistir no solo e nos sedimentos durante longos períodos.
O problema non se limita a un hipotético accidente. A escorrentía das entulleiras, a alteración das drenaxes naturais e a drenaxe ácida de mina poden xerar contaminación de maneira continuada, mesmo sen que exista un vertido visible.
A contaminación que pode permanecer durante xeracións
Os metais non desaparecen simplemente porque finalice a actividade mineira. Poden quedar retidos nos sedimentos, incorporarse aos organismos acuáticos ou volver mobilizarse cando cambian as condicións químicas da auga.
Isto supón unha ameaza para os invertebrados, os peixes e as aves que dependen do ecosistema fluvial. Tamén pode afectar aos usos humanos da auga, á agricultura e ás actividades económicas vinculadas á calidade ambiental da conca.
O esteiro do Anllóns representa, ademais, un punto especialmente sensible: os contaminantes transportados polo río poden acabar acumulándose en zonas costeiras onde os ecosistemas e os recursos marisqueiros dependen dunhas condicións ambientais axeitadas.
Quen asume o risco?
A minería pode xerar actividade económica e emprego, pero os seus beneficios e os seus custos ambientais non sempre recaen sobre as mesmas persoas nin se distribúen da mesma maneira ao longo do tempo.
Mentres os beneficios económicos se concentran durante o período de explotación, os danos ambientais, se se producen, poden prolongarse moito máis alá da vida útil da mina. A restauración dos terreos, o tratamento das augas contaminadas e o seguimento dos residuos poden converterse en obrigas prolongadas e custosas.
Por iso, calquera proposta de reactivación debería someterse a unha avaliación ambiental rigorosa, transparente e independente, que contemple os peores escenarios razoablemente posibles, e non só o funcionamento normal das instalacións.
O Anllóns non debe converterse nun experimento
A posible reactivación de Corcoesto esixe responder a preguntas fundamentais: pódese garantir que o arsénico non será mobilizado? Que acontecería ante a rotura dunha balsa ou unha inundación extrema? Como se protexerían os acuíferos e os cursos fluviais? Quen asumiría os custos dunha eventual contaminación futura? Que garantías económicas existirían para restaurar realmente o territorio?
A protección do río Anllóns debe situarse por riba de promesas de seguridade que non poidan demostrarse con datos verificables.
O ouro pódese extraer e vender. Porén, un río contaminado, un ecosistema degradado e a perda de confianza dunha comunidade poden deixar unha factura ambiental e social que dure xeracións.
Corcoesto non é unicamente un debate sobre minería. É un debate sobre que territorio queremos conservar, que riscos estamos dispostos a asumir e se o futuro de Bergantiños debe quedar hipotecado por unha explotación cuxos impactos poderían perdurar moito máis ca os seus beneficios.
Adxuntamos Fotos de outros ríos con actividade mineira


