Vivimos nun tempo no que todo parece suceder demasiado rápido. As conversas resúmense en mensaxes de poucas liñas, as emocións duran o que tarda un dedo en desprazarse por unha pantalla e as historias compiten por sobrevivir apenas uns segundos antes de desaparecer baixo unha nova publicación. Quizais por iso, cando acontece algo que desafía esa velocidade, paga a pena deterse un intre a pensalo.
Hai uns días, durante a presentación de Campos de memoria, fun testemuña de algo que me fixo replantexar cal é o verdadeiro sentido de escribir.
Mentres falaba, vin entre o público unha moza profundamente emocionada. Non era a única persoa que escoitaba con atención, pero había algo na súa maneira de facelo que resultaba imposible non percibir. As súas bágoas non buscaban protagonismo; eran a consecuencia natural dunhas palabras que, por algún motivo, atoparan un lugar onde quedar.
Ao rematar a presentación apenas cruzamos unhas frases. Pregunteille como se chamaba. Díxomo. E, para desgraza da miña memoria, esquecino case ao instante.
O máis lóxico sería aceptar que aquel encontro remataba alí. Ao fin e ao cabo, os escritores estamos afeitos a non saber que acontece cando os nosos libros abandonan as nosas mans. Escribimos para lectores que case nunca chegaremos a coñecer. Imaxinamos emocións que poucas veces temos a oportunidade de presenciar. Confiamos en que as historias atopen o seu camiño sen esperar noticias de volta.
Pero esta vez sentín curiosidade.
Non unha curiosidade indiscreta, senón profundamente humana. Quería saber que atopara aquela lectora no meu libro para emocionarse daquela maneira. Quería escoitar que acontecera ao outro lado das miñas palabras.
Escribín unha publicación pedindo axuda para atopala. Dubidei moito antes de facelo porque vivimos nun tempo no que resulta demasiado doado malinterpretar calquera xesto. Con todo, ocorreu algo que tamén paga a pena lembrar: centos de persoas entenderon perfectamente o que había detrás daquela mensaxe e decidiron botar unha man.
A busca rematou cun café e unha conversa. Nada máis.
E, curiosamente, ese «nada máis» era todo.
Dúas persoas que non se coñecían compartindo un anaco de tempo porque un libro servira de ponte entre elas. Sen expectativas. Sen dobres interpretacións. Só coa curiosidade de descubrir quen había ao outro lado dunhas palabras que, durante dezasete minutos, conseguiran emocionar a ambos de maneiras diferentes.
Quizais a noticia non sexa que atopei unha lectora.
Quizais a noticia sexa que aínda existen persoas capaces de emocionarse diante dun libro. Persoas que escoitan sen mirar o móbil, que choran sen avergoñarse e que aceptan conversar cun descoñecido porque entenden que hai encontros que nacen do respecto e da honestidade.
Nun tempo no que falamos tanto de intelixencia artificial, algoritmos e redes sociais, seguimos esquecendo algo esencial: ningunha tecnoloxía conseguiu substituír a necesidade profundamente humana de sentirse comprendido.
Os libros seguen conseguíndoo.
Non porque teñan resposta para todo, senón porque ás veces lle poñen nome a emocións que levabamos demasiado tempo sen saber explicar.
A miúdo dise que a literatura cambia vidas. Sempre me pareceu unha afirmación demasiado ambiciosa.
Hoxe prefiro pensar algo moito máis sinxelo.
A literatura non cambia o mundo de golpe.
Cámbiao dunha persoa en outra.
Dun lector a outro.
Dunha conversa a outra.
Dunha aperta a outra.
Dun café compartido.
E, de cando en vez, dunha historia tan improbable como a dun escritor que esqueceu un nome, se atreveu a buscalo e descubriu que as palabras, cando nacen dun lugar sincero, tamén saben atopar persoas.
Quizais esa sexa a verdadeira maxia dos libros.
Non que se lean.
Senón que, moito despois de pechar a última páxina, continúen escribindo historias que ninguén imaxinara.