O caso de Laraxe, en Cabanas, pon baixo a lupa o modelo de residencias de titularidade da Xunta con xestión externa
Cabanas (A Coruña). — Unha residencia pública non debería ser un lugar onde as familias teñan que preguntarse se o seu pai, a súa nai ou o seu avó está suficientemente hidratado, alimentado, aseado ou atendido.
Porén, as numerosas críticas publicadas por familiares e usuarios sobre a Residencia de Maiores de Laraxe, en Cabanas, describen experiencias que, de confirmarse, serían extremadamente graves e incompatibles co que debería ser unha atención digna ás persoas maiores.
E aquí aparece a gran pregunta: se a residencia é de titularidade da Xunta de Galicia, quen responde cando unha familia denuncia posibles deficiencias na atención?
Porque externalizar a xestión dun servizo público non pode significar externalizar tamén a responsabilidade política e administrativa sobre o que sucede nel.
“Centro de almacenaxe de anciáns”
As opinións públicas consultadas son especialmente duras. Algúns familiares describen o centro como un lugar no que as persoas maiores non recibirían a atención que precisan.
Unha das críticas chega a cualificar a residencia como un “centro de almacenaxe de anciáns”. Outra familia relata unha experiencia que describe como “devastadora” e asegura que a súa nai saíu da residencia poucos días despois do ingreso para ser hospitalizada.
Segundo esta última testemuña, a muller presentaba hematomas, unha perda de peso moi rápida, problemas de hidratación, falta de hixiene e escaras. A familia afirma tamén que posteriormente desenvolveu unha infección respiratoria e que tivo que ser trasladada ao hospital.
Son acusacións dunha familia e non conclusións oficiais, polo que deben ser investigadas e contrastadas. Pero precisamente pola gravidade do relatado, a pregunta é inevitable: quen comproba que estas situacións non estean acontecendo?
“Chamabamos e dicían que todo estaba ben”
Un dos aspectos máis preocupantes dunha das testemuñas é a suposta diferenza entre a información que recibía a familia por teléfono e o estado no que, segundo relata, atoparon posteriormente á residente.
Se unha persoa maior dependente se deteriora gravemente sen que a familia sexa informada, estaríamos ante unha cuestión que merece unha explicación clara.
As familias non poden converterse en inspectores improvisados das residencias. Non deberían ter que aparecer por sorpresa para descubrir se o seu familiar está ben hidratado, alimentado ou atendido.
A Administración debe garantir que existan controis efectivos, non simplemente confiar en que todo funciona correctamente.
A xestión externa non pode converterse nunha zona de sombra
Este é probablemente o aspecto que debería preocupar máis á sociedade.
A residencia é de titularidade da Xunta, pero a xestión é externa. Isto suscita unha cuestión de fondo sobre o modelo: quen controla realmente o servizo?
Unha empresa ou entidade pode encargarse da xestión diaria, pero os maiores non deixan de ser usuarios dun servizo de carácter público.
A Xunta debería poder explicar con total transparencia:
- quen xestiona actualmente o centro;
- que empresa ou entidade é responsable da prestación;
- que controis e inspeccións se realizan;
- con que frecuencia se realizan;
- cantas incidencias foron detectadas;
- cantas reclamacións presentaron as familias;
- que medidas correctoras se adoptaron;
- e que mecanismos existen para comprobar a calidade real dos coidados.
Porque un servizo público non pode funcionar como unha caixa negra na que a Administración aparece como titular pero a responsabilidade práctica queda diluída entre contratos, empresas e protocolos.
Os maiores non poden defenderse
Hai ademais unha realidade que fai especialmente delicado este asunto: moitas das persoas que viven nestas residencias non poden explicar o que lles sucede.
Non poden dicir que teñen sede.
Non poden reclamar porque teñen fame.
Non poden explicar que sufriron unha caída.
Non poden denunciar que levan horas nunha situación incómoda.
Non sempre poden avisar de que senten dor.
E nalgúns casos nin sequera poden comprender plenamente o que está acontecendo.
Por iso, a responsabilidade dos coidadores e dos responsables dos centros é aínda maior.
Unha persoa dependente non pode quedar á espera de que alguén lle pregunte se necesita auga. A atención debe anticiparse ás súas necesidades.
As reseñas non son sentenzas, pero tampouco deberían ignorarse
É certo que unha opinión publicada en Internet non demostra por si mesma que exista maltrato ou neglixencia.
Pero tamén é certo que unha Administración responsable non debería ignorar unha acumulación de denuncias simplemente porque aparecen nunha plataforma de opinións.
Cando unha familia afirma que atopou á súa nai con hematomas, deshidratación, extrema perda de peso ou problemas respiratorios; cando outras persoas falan de caídas, falta de atención ou deficiencias nos coidados, o mínimo esixible é que estas afirmacións poidan ser contrastadas.
Non se trata de condenar a ninguén sen probas.
Trátase de investigar antes de que poida ser demasiado tarde.
Onde está a Xunta?
A cuestión fundamental non é simplemente saber que empresa xestiona a residencia.
A pregunta é:
Que está facendo a Xunta para garantir que os maiores reciben o tratamento que merecen?
Se as inspeccións son suficientes, deberían poder demostrarse.
Se as reclamacións foron investigadas, deberían coñecerse as conclusións.
Se houbo incumprimentos, deberían explicarse as sancións ou medidas correctoras.
E se non houbo ningún problema, a Administración debería poder achegar información que permita tranquilizar ás familias.
Porque o silencio, neste tipo de asuntos, só alimenta a desconfianza.
Non son números. Son persoas.
Unha residencia de maiores non é un almacén de camas nin un negocio baseado en ocupar prazas.
Cada habitación ten detrás unha vida.
Cada residente ten unha familia.
E cada familia deposita no centro algo que non se pode medir nun contrato: a confianza de que o seu ser querido será tratado con dignidade cando eles non estean presentes.
As acusacións publicadas sobre Laraxe deben ser investigadas con rigor e con todas as garantías. Pero tamén deberían servir para abrir un debate máis amplo sobre o modelo de residencias públicas con xestión externalizada.
Porque cando unha persoa maior entra nunha residencia pública, a súa dignidade non pode quedar externalizada.
E se algo falla, a responsabilidade tampouco debería desaparecer detrás dun contrato.
Os maiores non necesitan promesas. Necesitan coidados. E as familias necesitan respostas.
