O autocross español acumula nos últimos anos expedientes por insultos, ameazas, agresións, danos en vehículos e suspensións de probas por condicións deficientes da pista. Ante esta realidade, cómpre reclamar que a Federación Galega de Automobilismo aplique con rigor os seus regulamentos e actúe cando existan condutas que poidan poñer en risco a deportistas, oficiais ou público.
O deporte do motor debe basearse no respecto ás normas, aos oficiais, aos adversarios e, sobre todo, na seguridade. Por iso, calquera comportamento que vaia máis alá da propia competición debe ser investigado e, cando quede acreditado, sancionado conforme á normativa federativa.
A revisión de documentación oficial da Real Federación Española de Automobilismo (RFEDA), do Tribunal Administrativo do Deporte (TAD) e de federacións autonómicas permite comprobar que nos últimos anos existiron diferentes expedientes relacionados con condutas antideportivas e con problemas nas condicións das pistas.
Insultos, ameazas e agresións: antecedentes que non deben ignorarse
Un dos casos máis graves documentados corresponde a un expediente de 2022 relacionado cunha proba do Campionato de España de Autocross. Segundo a documentación incorporada ao expediente do TAD, produciuse un enfrontamento no que se denunciaron insultos, increpacións, golpes contra un vehículo e danos na súa lúa dianteira.
O procedemento terminou cunha sanción económica ao concursante/equipo de 600 euros. O piloto inicialmente relacionado cos feitos foi finalmente exonerado no expediente respecto das condutas que se lle atribuían.
Outro antecedente, cuxa resolución do TAD é de 2020 pero corresponde a feitos acontecidos en 2019, está relacionado con insultos dirixidos a un director de carreira. A resolución mantivo unha sanción de un mes de inhabilitación, mentres que a multa económica foi anulada posteriormente polo TAD.
Estes antecedentes demostran que as federacións dispoñen de mecanismos disciplinarios para actuar cando se producen comportamentos incompatibles cos valores deportivos.
Miranda de Ebro: un conflito no que se mesturaron seguridade e condutas antideportivas
Un dos casos máis significativos é o do Autocross Ciudad de Miranda de 2023.
A documentación disciplinaria da RFEDA recolle un conflito relacionado coas condicións da pista. Parte dos participantes cuestionaron o estado do trazado e as condicións de seguridade. No transcurso da situación produciuse posteriormente un accidente e a competición tivo que afrontar problemas relacionados co desenvolvemento da proba.
Nese contexto tamén se produciu un enfrontamento cun oficial. A RFEDA abriu expediente contra Manuel Moya Pareja e finalmente impúxolle un mes de inhabilitación, ao considerar acreditadas condutas de ameaza cara a oficiais.
O expediente resulta especialmente relevante porque permite distinguir dúas cuestións:
Unha cousa é reclamar polas condicións dunha pista. Outra moi diferente é ameazar, insultar ou agredir oficiais ou outros participantes.
A primeira cuestión debe canalizarse polos procedementos deportivos correspondentes; a segunda, cando quede acreditada, debe recibir a resposta disciplinaria que estableza o regulamento.
Cando a pista non está en condicións, a seguridade debe prevalecer
Tamén existen antecedentes nos que as condicións meteorolóxicas ou do propio trazado obrigaron a suspender competicións.
No CEAX de Jerez de los Caballeros de 2023, a documentación técnica da RFEDA recolleu problemas importantes no trazado: surcos profundos, acumulación de auga, risco de perda de visibilidade e dificultades para garantir adecuadamente os medios de rescate e asistencia. A Dirección de Carreira acabou solicitando a suspensión definitiva do resto da competición por razóns de seguridade.
En Monreal del Campo, en 2024, a Federación Aragonesa de Automobilismo informou oficialmente da suspensión das mangas restantes do autocross despois de que unha forte tormenta deixase o percorrido en condicións que impedían continuar a competición.
Nestes casos, a suspensión dunha proba por seguridade non significa automaticamente que o circuíto ou o organizador fosen sancionados. É fundamental non confundir ambos conceptos.
Que debe facer a Federación Galega?
Á vista destes antecedentes, a Federación Galega de Automobilismo debería aplicar os seus regulamentos con criterios claros e iguais para todos.
Isto implica, cando existan indicios suficientes:
- investigar as condutas antideportivas;
- abrir expedientes cando corresponda;
- sancionar insultos, ameazas, agresións ou danos que queden acreditados;
- protexer os oficiais durante o exercicio das súas funcións;
- garantir que as reclamacións dos pilotos se realicen polos procedementos regulamentarios;
- comprobar que os circuítos reúnen as condicións de seguridade esixibles;
- esixir aos organizadores que corrixan as deficiencias detectadas;
- e, se a normativa o permite e as circunstancias o xustifican, suspender unha proba, retirar unha autorización ou impedir temporalmente a utilización dun circuíto ata que as condicións de seguridade estean garantidas.
Non se trata de castigar por castigar. Trátase de evitar que unha conduta antideportiva quede sen resposta e de garantir que ningún piloto, oficial, membro dun equipo ou espectador teña que asumir riscos innecesarios.
As sancións deben ser proporcionais e baseadas en probas
A aplicación rigorosa da normativa tamén esixe garantías.
Non debería sancionarse a ninguén simplemente por unha acusación, por unha discusión ou por unha opinión sobre o estado dunha pista. Deben existir probas, informes dos oficiais, testemuños, documentación ou outros elementos que permitan determinar os feitos.
Do mesmo xeito, unha crítica ao estado dun circuíto non debe confundirse cun comportamento antideportivo. Os pilotos teñen dereito a expresar preocupacións pola súa seguridade e a utilizar os mecanismos regulamentarios para presentar reclamacións.
O límite debe estar claramente establecido: reclamar pola seguridade é unha cousa; insultar, ameazar ou agredir é outra.
Unha petición de transparencia
Por todo isto, sería conveniente que a Federación Galega de Automobilismo ofrecese maior transparencia sobre os expedientes disciplinarios relacionados co autocross: número de expedientes abertos, motivo, resolución e, cando legalmente sexa posible, sanción aplicada.
Tamén sería positivo que os informes das probas deixasen constancia das incidencias relevantes relacionadas coa seguridade dos trazados e das medidas adoptadas pola organización e polos oficiais.
O autocross necesita competición, emoción e rivalidade deportiva, pero tamén necesita respecto, seguridade e cumprimento das normas.
Cando existan condutas antideportivas acreditadas, deben ter consecuencias. E cando un circuíto non reúna as condicións necesarias para competir con seguridade, debe ser revisado e corrixido antes de volver acoller unha proba.
A Federación Galega de Automobilismo ten os instrumentos regulamentarios para actuar. O importante é que os aplique con criterios obxectivos, proporcionais e iguais para todos.
