Xa hai establecementos nos que o cliente só pode realizar o pagamento a través de terminais de autopago, unha transformación que está a reducir a presenza de persoal nas caixas.
As caixas atendidas por persoal están a desaparecer progresivamente de determinados supermercados de Vigo. O avance dos sistemas de autopago fai que cada vez sexan máis habituais os establecementos nos que os propios clientes deben escanear os produtos, realizar o pagamento e completar por si mesmos todo o proceso de compra.
O cambio non é novo. Desde hai décadas, as máquinas veñen substituíndo persoas en numerosos postos de traballo, unha tendencia que se está acelerando coa dixitalización e coa chegada da Intelixencia Artificial. Nos bancos, por exemplo, as oficinas que antes podían contar con varios empregados atendendo as caixas dispoñen agora dun número moito menor de traballadores, mentres boa parte das operacións se realizan mediante aplicacións móbiles ou caixeiros automáticos.
Nos supermercados está a suceder algo similar. As caixas automáticas permiten que unha soa persoa supervise varios terminais, reducindo a necesidade de persoal dedicado exclusivamente ao cobro. Nalgúns establecementos, esta transformación xa provocou a saída de varias empregadas.
Un cambio que tamén afecta aos consumidores
A expansión do autopago abre un debate sobre o modelo de supermercado que se está a consolidar. O consumidor pasa a asumir parte das tarefas que anteriormente realizaba un empregado: escanear os produtos, comprobar o importe, introducir os medios de pagamento e solucionar as incidencias que poidan producirse durante o proceso.
Para unha parte dos consumidores, esta transformación supón maior rapidez e autonomía. Para outros, representa a desaparición dun servizo que antes estaba asociado á atención directa e á presenza de traballadores nas caixas.
O debate tamén se estende ao impacto que estas decisións poden ter sobre o emprego. Se unha parte cada vez maior das operacións de cobro se automatiza, as empresas poden funcionar con menos persoal destinado ás caixas.
O caso de Froiz
A situación cobra especial relevancia ao analizar os resultados económicos dalgunhas das empresas do sector. O caso de Froiz en Galicia sitúa sobre a mesa este debate.
Segundo os datos económicos citados por Economía Digital, Froiz rexistrou preto de 24 millóns de euros de beneficio neto, fronte aos 19,61 millóns do exercicio anterior, o que suporía un incremento aproximado do 22 %.
A compañía alcanzaría ademais unha facturación próxima aos 921 millóns de euros, cun resultado de explotación de 17,43 millóns e un EBITDA de 36,75 millóns de euros.
Estas cifras evidencian a dimensión económica da compañía e alimentan o debate sobre como se reparte a riqueza xerada pola actividade empresarial, especialmente nun contexto no que a automatización pode reducir determinadas necesidades de persoal.
Ao mesmo tempo, cómpre diferenciar entre o beneficio empresarial e as condicións salariais concretas de cada posto de traballo. No debate público sobre o sector tamén se cuestiona a situación dos empregados con salarios próximos ou inferiores ao salario mínimo legal, cuestión que debe analizarse segundo a xornada, o convenio colectivo aplicable e a normativa laboral.
¿Que modelo de supermercado queremos?
A cuestión que queda enriba da mesa é tamén a do papel do consumidor. Ante a expansión das caixas automáticas, unha das respostas posibles é valorar onde se realiza a compra e que tipo de atención se quere apoiar.
O avance da automatización non se limita aos supermercados. Bancos, administracións, compañías de transporte e numerosos servizos están incorporando sistemas que permiten realizar tarefas que anteriormente requirían a intervención directa dun traballador.
A tendencia parece clara: cada vez máis procesos poden ser realizados directamente polo consumidor ou por sistemas automatizados. O debate está agora en determinar ata que punto esta transformación debe producirse, que impacto terá sobre o emprego e como deben repartirse os beneficios derivados do aumento da produtividade.
