A sanidade privada deriva pacientes ao sistema público cando non lle resulta rendible?

O funcionamento da sanidade privada e a presión que soporta o Servizo Galego de Saúde (SERGAS) volven poñer sobre a mesa un debate necesario: quen asume realmente a atención sanitaria cando o sistema privado non ofrece os servizos que os pacientes esperan?

Dúas situacións vividas recentemente nun servizo de urxencias permiten reflexionar sobre esta cuestión.

Nun primeiro caso, unha paciente acudiu procedente dun centro hospitalario privado porque, segundo explicou, alí lle comunicaran que a proba que consideraba necesaria non se realizaba durante a fin de semana. Ante esa situación, decidiu acudir á sanidade pública. No momento de marchar, aínda non se sabía se finalmente lle realizaran a proba solicitada no hospital público.

Nun segundo caso, outra paciente chegou tamén procedente dun hospital privado por un motivo similar. Porén, despois de cansarse de esperar pola atención no centro público, decidiu regresar ao hospital privado do que procedía.

Dúas situacións distintas, pero cun elemento común: a sanidade pública aparece como unha alternativa á que se recorre cando a privada non responde ás expectativas do paciente.

Un seguro privado para cando interesa, a sanidade pública para cando fai falta?

Estas experiencias suscitan unha cuestión incómoda: que papel está desempeñando a sanidade privada e que consecuencias ten o seu funcionamento sobre o sistema público?

Hai pacientes que pagan unha póliza sanitaria privada coa expectativa de recibir unha atención máis rápida, accesible e completa. Porén, cando determinados servizos non están dispoñibles, especialmente en fins de semana ou en determinadas franxas horarias, a alternativa acaba sendo acudir ao SERGAS.

O problema non é que unha persoa con seguro privado acuda á sanidade pública cando o necesite. A sanidade pública é un dereito universal e ninguén debería quedar sen asistencia por ter contratado un seguro.

A cuestión é outra: pode o sistema público acabar asumindo a demanda que o sistema privado non atende, mentres este conserva os ingresos das pólizas e dos servizos que si presta?

A rendabilidade empresarial fronte ao dereito á saúde

Non se pode ignorar a natureza económica de boa parte da sanidade privada. Os hospitais privados que funcionan como sociedades mercantís teñen unha finalidade empresarial e deben procurar a súa sustentabilidade económica e rendabilidade.

Isto non significa que necesariamente actúen de maneira incorrecta, pero si que os seus intereses empresariais poden non coincidir sempre coas necesidades asistenciais da poboación.

A dispoñibilidade de determinadas probas, os recursos humanos, os horarios e a capacidade de atención poden estar condicionados por criterios de organización e viabilidade económica.

E aquí xorde unha contradición: se a sanidade privada non ofrece unha prestación nun determinado momento, o paciente pode acabar acudindo á pública, onde a atención debe organizarse segundo criterios asistenciais e non de rendabilidade.

O beneficio pode ser un obxectivo empresarial lexítimo, pero a saúde non debería quedar subordinada exclusivamente a el.

O SERGAS: un sistema público que non pode converterse nunha porta de entrada alternativa sen límites

Pero a crítica non debe dirixirse unicamente cara á sanidade privada. O funcionamento do SERGAS tamén merece unha reflexión profunda.

A sanidade pública galega soporta unha enorme presión asistencial, con servizos de urxencias sometidos a esperas prolongadas e profesionais que traballan en condicións de elevada carga laboral.

Agora ben, tamén cómpre preguntarse se todos os pacientes que acoden ás urxencias necesitan realmente unha atención urxente.

O feito de que unha persoa decida abandonar o hospital público despois de esperar durante un tempo prolongado non demostra, por si só, que a súa situación non fose urxente. Pero si invita a reflexionar sobre a utilización dos recursos asistenciais e sobre a necesidade de mellorar a clasificación, a información e os circuítos de atención.

O SERGAS non pode converterse nunha solución de conveniencia para as limitacións doutros sistemas asistenciais, pero tampouco pode deixar de atender a quen acode solicitando asistencia sanitaria.

A solución non pasa por cuestionar o dereito dos pacientes a recibir atención, senón por esixir unha planificación adecuada e unha coordinación real entre os diferentes niveis e provedores sanitarios.

Un debate que Galicia non debería evitar

Estas dúas experiencias, aínda que non permiten establecer conclusións xerais sobre todo o sector sanitario privado nin sobre o funcionamento global do SERGAS, si poñen de manifesto unha cuestión que merece ser analizada.

– Se un paciente paga un seguro privado, que servizos ten garantidos e en que condicións?

– Que sucede cando unha prestación non está dispoñible nun hospital privado?

– Está asumindo a sanidade pública unha parte da demanda que non atende a privada?

– Como se pode evitar que as urxencias públicas soporten unha presión asistencial innecesaria?

– Existe unha coordinación suficiente entre os hospitais privados e o SERGAS?

A sanidade privada ten dereito a desenvolver unha actividade empresarial, pero debe ser transparente respecto das prestacións que ofrece e das súas limitacións. Pola súa banda, a sanidade pública debe contar cos recursos necesarios para atender a cidadanía, sen converterse nun sistema subsidiario das insuficiencias do mercado privado.

Porque o debate non debería ser se unha persoa ten seguro privado ou utiliza a sanidade pública. O verdadeiro debate é quen asume os custos, as responsabilidades e a atención cando os intereses empresariais e as necesidades dos pacientes non coinciden.

E, sobre todo, se queremos unha sanidade na que a atención dependa das necesidades clínicas ou da capacidade de cada sistema para ofrecer un servizo rendible.