Mentres moitas familias loitan por chegar a fin de mes, o destino das subvencións públicas destinadas ao sector pesqueiro merece un escrutinio rigoroso. O caso da Confraría de Malpica e a axuda para incorporar un vehículo híbrido 4×2 abre un debate necesario sobre as prioridades, a utilidade real dos investimentos e o control dos fondos europeos.*
Hai unha pregunta que cada vez resulta máis difícil evitar: *están as axudas públicas chegando ás necesidades reais do sector pesqueiro ou estamos construíndo un sistema no que determinadas entidades teñen máis facilidade para acceder a fondos que outros traballadores nin sequera poden imaxinar?*
Nunha sociedade na que miles de persoas traballan longas xornadas por salarios que apenas lles permiten pagar a vivenda, a alimentación e os recibos, a utilización do diñeiro público debería estar sometida á máxima transparencia. Cada euro procedente de fondos europeos ten unha finalidade e debe xustificarse polo seu interese colectivo.
## Máis de 770.000 euros en partidas identificadas
Segundo o resumo de subvencións e investimentos recompilado para Malpica no período 2011–2026, as cantidades identificadas ascenden a *771.869,88 euros*, aínda que cómpre distinguir entre as axudas concedidas á Confraría e os investimentos realizados nas infraestruturas portuarias.
O desglose presentado é o seguinte:
– *552.047,78 euros* en axudas e proxectos vinculados á Confraría, incluíndo actuacións relacionadas co frío, os equipos de manutención, a seguridade fronte á COVID-19, os proxectos de xestión mariña e a iniciativa Movendo o Mar.
– *219.822,10 euros* en investimentos portuarios identificados, correspondentes ao reforzo estrutural do vial interior e á marquesiña pública.
Estas cantidades non deben confundirse con cartos percibidos directamente polos traballadores nin interpretarse automaticamente como un único expediente de subvención. Son partidas de distinta natureza, período e finalidade. Precisamente por iso, sería conveniente dispoñer dunha relación pública, completa e facilmente consultable dos expedientes, os beneficiarios, os importes concedidos e executados e os resultados obtidos.
A cuestión non é se o sector pesqueiro precisa apoio público. Evidentemente, precisa del. A cuestión é *como se decide a distribución deses recursos, que necesidades se consideran prioritarias e como se comproba que o investimento produce un beneficio real e proporcionado*.
## A última polémica: un vehículo híbrido 4×2 para a Confraría
A incorporación dun vehículo híbrido eléctrico 4×2, equipado con compartimentos isotermos, preséntase como unha actuación destinada a mellorar o transporte de produtos mariños sensibles, como o percebe, o ourizo de mar e a anémona, desde os puntos de extracción ata a lonxa.
Segundo a finalidade descrita, o vehículo permitiría manter unhas condicións adecuadas de frescura, hixiene e trazabilidade. Tamén contribuiría ás tarefas de vixilancia e control das zonas de marisqueo e facilitaría o acceso a determinadas áreas.
Sobre o papel, a xustificación parece razoable. A conservación dos produtos pesqueiros é importante, e a vixilancia dos recursos mariños tamén o é. Pero unha finalidade teoricamente útil non elimina a necesidade de formular preguntas sobre o investimento concreto.
*Por que se escolleu un vehículo híbrido 4×2? Que características técnicas se esixían? Que custo ten? Que alternativas se estudaron? E que parte do investimento responde ás necesidades de transporte isotermo e que parte ás funcións de desprazamento e vixilancia?*
Cando se fala de transportar marisco en condicións controladas, moitos cidadáns imaxinan unha furgoneta isotérmica ou outro vehículo de traballo adaptado a esa tarefa. A elección dun vehículo híbrido 4×2 pode ter unha explicación técnica perfectamente válida, pero esa explicación debería estar documentada e ser accesible.
Non se trata de afirmar que o vehículo sexa innecesario nin de cuestionar de antemán a legalidade da axuda. Trátase de esixir que se explique por que esa solución é a máis adecuada, eficiente e económica para os obxectivos declarados.
Se o vehículo vai cumprir varias funcións, o expediente debería detallar esas necesidades, as condicións técnicas esixidas e os criterios empregados para escoller a solución financiada con fondos públicos.
A pregunta é sinxela: *estamos ante un investimento proporcionado ás necesidades reais da actividade pesqueira ou ante unha decisión cuxa xustificación debería explicarse moito mellor?*
## FEMPA: subvencionar non pode significar deixar de controlar
Os fondos europeos para a pesca e a acuicultura teñen obxectivos lexítimos: favorecer a sustentabilidade, mellorar a competitividade, modernizar o sector e contribuír á conservación dos recursos mariños.
Pero a existencia dunha finalidade positiva non converte automaticamente calquera investimento nunha boa decisión.
A cidadanía ten dereito a coñecer os criterios de selección dos proxectos, as condicións das convocatorias, as ofertas comparadas cando proceda, os custos subvencionables, as obrigas dos beneficiarios e os mecanismos de comprobación dos resultados.
Tamén sería razoable avaliar se os investimentos responden ás necesidades prioritarias do sector, se existen alternativas máis económicas e se os beneficios previstos se corresponden co gasto realizado.
O control non debería limitarse a comprobar que se presentaron facturas e que o expediente cumpre formalmente os requisitos. Cando a finalidade dunha axuda é mellorar a actividade pesqueira, tamén importa saber se o resultado obtido xustifica o investimento.
E todo isto debería poder consultarse sen necesidade de reconstruír a información a partir de noticias dispersas, anuncios institucionais ou resolucións difíciles de localizar.
## Quen se beneficia realmente destas axudas?
Hai outra cuestión de fondo que non se pode ignorar.
O sector pesqueiro está formado por persoas que traballan directamente no mar, soportan riscos, afrontan custos crecientes e dependen de recursos naturais cada vez máis condicionados por factores ambientais e económicos.
Por iso, cando se destinan cantidades importantes a proxectos promovidos por entidades do sector, é lexítimo preguntar que beneficios concretos obteñen os traballadores, os produtores e a comunidade pesqueira.
Un investimento pode ser útil para unha confraría e, ao mesmo tempo, precisar unha avaliación rigorosa do seu custo e impacto. Ambas as cousas son compatibles.
O que non debería suceder é que a aprobación administrativa dunha subvención se converta no argumento definitivo para pechar calquera debate. O cumprimento formal dos requisitos e a conveniencia dunha decisión son cuestións relacionadas, pero non idénticas.
Tampouco sería xusto concluír, sen probas, que unha entidade ou determinadas persoas actúan en beneficio propio. O que si cabe esixir é que as decisións financiadas con diñeiro público poidan defenderse con datos, documentos e resultados verificables.
## Transparencia para evitar privilexios e recuperar a confianza
Cando unha parte da poboación percibe que debe esforzarse cada vez máis para vivir con dignidade, mentres observa investimentos públicos cuxa utilidade non comprende, o resultado é unha perda de confianza nas institucións.
Esa desconfianza non se combate con mensaxes promocionais nin con descricións xenéricas dos beneficios esperados. Combátese publicando os expedientes, explicando os criterios de concesión e permitindo que calquera persoa poida comprobar como se empregan os recursos.
No caso de Malpica, sería conveniente coñecer o detalle das axudas identificadas, verificar as cantidades e os períodos, consultar os expedientes oficiais e examinar especificamente a memoria técnica e económica do vehículo subvencionado.
Non se trata de negar recursos á pesca nin de converter cada subvención nun escándalo. Trátase de defender un principio básico: o diñeiro público debe utilizarse con rigor, proporcionalidade e transparencia, independentemente de quen o reciba.
*Porque apoiar a pesca é necesario. O que non é aceptable é que a palabra «subvención» substitúa a obriga de explicar, xustificar e avaliar cada investimento.*
E cando falamos de fondos europeos, a esixencia debería ser aínda maior: que cada euro teña unha finalidade clara, que cada decisión poida explicarse e que os beneficios para o sector sexan algo máis ca unha promesa escrita nun expediente.
