Máis de 450 persoas foron investigadas nunha ducia de grandes causas de corrupción vinculadas a Galicia. No balance publicado en 2019, só 22 foran condenadas. As macrocausas prolongáronse durante anos e moitas remataron en arquivos, absolucións ou procedementos separados.
As grandes investigacións xudiciais por presunta corrupción política e económica en Galicia deixaron unha longa relación de detencións, imputacións e causas que se prolongaron durante anos. Porén, o número de persoas investigadas contrastaba co das condenas rexistradas no primeiro balance global publicado por El País en abril de 2019.
Segundo aquela información, máis de 450 persoas foran investigadas nunha ducia de grandes causas relacionadas coa corrupción en Galicia, mentres que só 22 foran condenadas ata ese momento.
A relación entre ambas as cifras sitúa as condenas por baixo do 4,9 % do total de investigados, tomando como referencia o mínimo de 450 persoas. Isto significa que, por cada cen persoas investigadas, menos de cinco foran condenadas cando se elaborou aquel balance.
A cifra require, non obstante, unha precisión fundamental: non significa que o resto das persoas investigadas quedasen impunes nin que nunca chegasen a xuízo. Algunhas causas continuaban abertas, outras foran arquivadas e outras remataran con absolucións. Ademais, desde 2019 producíronse novas resolucións xudiciais.
Pokémon: unha macrocausa fragmentada durante anos
A Operación Pokémon, iniciada en 2012, converteuse nunha das investigacións por presunta corrupción máis coñecidas de Galicia. A causa chegou a afectar aproximadamente 250 persoas investigadas, segundo informacións xornalísticas, e acabou dividida en numerosas pezas.
Entre os cargos públicos investigados figuraron alcaldes, concelleiros e responsables de organismos públicos. Porén, a situación xudicial de cada un foi diferente e non todos acabaron acusados formalmente nin condenados.
O 24 de xuño de 2024, once acusados da peza relativa á adxudicación do servizo de guindastre de Lugo aceptaron penas tras recoñecer os feitos. Este resultado demostra que a macrocausa tivo consecuencias penais, aínda que non permite establecer por si só o número total de condenados no conxunto da Operación Pokémon.
Campeón: condenas en Galicia e Cataluña
A Operación Campeón investigou unha presunta trama relacionada coa obtención irregular de subvencións e axudas públicas.
No balance publicado en 2019 contabilizábanse trece condenados en Galicia e outros seis en Cataluña nas distintas ramas da investigación.
A cifra pon de manifesto a necesidade de diferenciar as persoas investigadas das que finalmente foron condenadas mediante resolución xudicial.
Zeta: decenas de investigados
O caso Zeta, relacionado con presuntas irregularidades nas subvencións destinadas á formación, chegou a ter arredor de setenta persoas investigadas, segundo informacións publicadas na prensa.
A investigación atravesou diferentes fases procesuais e as informacións sobre o seu estado non permiten converter automaticamente o número inicial de investigados nunha cifra de persoas xulgadas ou condenadas.
Orquesta, Rei e Multas: resultados diferentes
Outras causas amosan que non existiu un único desenlace para as grandes investigacións por presunta corrupción en Galicia.
A Operación Orquesta investigou presuntos amaños na contratación de obras públicas e sufriu dificultades probatorias relacionadas coas intervencións telefónicas.
No caso Rei, as oito persoas que chegaron a xuízo resultaron absoltas, segundo o balance xornalístico de 2019.
Pola súa banda, no caso Multas, relacionado coa anulación irregular de sancións de tráfico en Lugo, dúas das 23 persoas xulgadas foron condenadas, segundo aquela mesma información.
Estes exemplos ilustran a diferenza entre abrir unha investigación, deter sospeitosos, presentar acusacións e conseguir unha condena xudicial.
Cantos investigados nunca chegaron a xuízo?
Esta é unha das preguntas máis relevantes, pero tamén unha das máis difíciles de responder con rigor.
As cifras globais publicadas non permiten determinar cantas persoas investigadas nunca chegaron a sentar no banco dos acusados. Para facelo sería necesario revisar as resolucións de cada procedemento, identificar os arquivos, distinguir as absolucións das condenas e evitar contar dúas veces as persoas que aparecen en varias pezas.
Tampouco existe, nos datos citados, un reconto homoxéneo que permita calcular que porcentaxe das persoas detidas acabou condenada.
Por iso, sería incorrecto afirmar que máis do 95 % dos investigados nunca foi xulgado: o dato dispoñible indica que menos do 5 % fora condenado no momento do balance de 2019, non que o resto nunca chegase a xuízo.
Un balance que precisa actualización
As cifras históricas ofrecen unha primeira aproximación á dimensión das grandes causas de corrupción en Galicia, pero non constitúen un balance definitivo da súa situación xudicial actual.
A fragmentación das macrocausas, a duración das instrucións e a existencia de resolucións diferentes para cada investigado dificultan a elaboración dunha estatística global.
O dato central, porén, resulta significativo: no balance publicado en abril de 2019, só 22 persoas foran condenadas entre máis de 450 investigadas nunha ducia de grandes causas de corrupción vinculadas a Galicia.
A partir desa cifra pode afirmarse que menos do 4,9 % dos investigados figuraba entre os condenados ata aquela data. Para coñecer cantas persoas acabaron finalmente xulgadas, cantas foron absoltas e cantas condenadas, é imprescindible actualizar o balance mediante as resolucións xudiciais de cada causa.
O debate sobre a corrupción non debería limitarse ao número de detencións ou de persoas investigadas, senón tamén á capacidade da xustiza para esclarecer os feitos, determinar responsabilidades e resolver os procedementos nun prazo razoable.
