Carolina Castiñeiras considera que a modificación do PXOM pode dotar A Laracha dunha ferramenta urbanística estable contra este tipo de instalacións, aínda que alerta de que unha eventual declaración autonómica de interese estratéxico podería deixar sen efecto a prohibición municipal
A iniciativa popular promovida pola plataforma Stop Biogás A Laracha foi o asunto central do pleno ordinario celebrado este xoves no Concello da Laracha, onde a corporación municipal aprobou por unanimidade iniciar os trámites e estudos necesarios para analizar unha modificación do Plan Xeral de Ordenación Municipal (PXOM) que limite a instalación de plantas ou industrias de xestión de residuos, produción de biogás ou similares en solo rústico cando exista afección a núcleos de poboación e bens do patrimonio cultural.
O BNG de A Laracha, a través da súa portavoz municipal, Carolina Castiñeiras, defendeu a iniciativa e destacou o seu «percorrido xurídico sólido» no ámbito das competencias urbanísticas municipais. Segundo a formación nacionalista, o obxectivo é ir máis alá das declaracións políticas de rexeitamento e dotar o Concello dunha ferramenta de planeamento que permita establecer límites permanentes á implantación deste tipo de industrias.
A iniciativa inclúe tamén a posibilidade de suspender cautelarmente o outorgamento de determinadas licenzas mentres se tramita a modificación do PXOM. A proposta fora admitida a trámite tras superar os controis previstos para as iniciativas populares e chegou ao pleno como un dos principais asuntos da sesión.
Unha competencia municipal con límites
A análise realizada polo BNG sitúa o planeamento urbanístico no núcleo da iniciativa. A modificación do PXOM é unha ferramenta propia da Administración municipal e, neste sentido, a proposta pretende utilizar as competencias locais para regular os usos admisibles no solo rústico.
Porén, o Bloque advirte de que esta vía non constitúe, por si soa, unha garantía absoluta fronte ao proxecto de planta de biogás previsto en Soandres. O principal límite estaría na eventual utilización por parte da Xunta de instrumentos de intervención supramunicipal.
«Non pode, por si soa, bloquear un proxecto que o Estado ou a Xunta amparen mediante figuras de intervención directa supramunicipais», sinala o BNG na súa análise xurídica.
A formación distingue neste punto entre a tramitación ordinaria da autorización ambiental integrada e figuras como os proxectos de interese autonómico ou os proxectos industriais estratéxicos, que poden ter efectos sobre o planeamento municipal.
No caso concreto de Soandres, a cuestión resulta especialmente relevante porque, segundo a análise difundida polo BNG, o proxecto non consta actualmente declarado como proxecto de interese autonómico, senón que continúa pola vía da autorización ambiental integrada. Nese escenario, a ordenación urbanística municipal mantén unha importancia decisiva.
Unha carreira contra os prazos administrativos
O BNG considera, polo tanto, que a eficacia da modificación do PXOM estará condicionada polo momento no que se adopten as diferentes decisións administrativas.
Se o Concello consegue avanzar na modificación do planeamento —e, no seu caso, adoptar medidas cautelares— antes de que exista un título habilitante ou unha declaración autonómica que permita aplicar un instrumento supramunicipal, a regulación municipal podería ter capacidade para impedir o encaixe urbanístico da instalación.
Pola contra, se a Xunta optase por declarar o proxecto mediante unha figura de interese autonómico ou estratéxico con capacidade para adaptar o planeamento municipal, a modificación do PXOM podería perder parte da súa eficacia.
A propia análise do BNG subliña así que a iniciativa ten unha base xurídica relevante no ámbito urbanístico local, pero unha eficacia condicionada pola posible intervención doutras administracións.
Unha iniciativa que vai máis alá da moción política
Para o grupo nacionalista, unha das claves da iniciativa está precisamente en que non se limita a expresar o rexeitamento ao proxecto de Soandres. A pretensión é iniciar unha modificación normativa do PXOM que estableza criterios aplicables tamén a futuras instalacións.
A proposta pretende prohibir determinados usos industriais en solo rústico cando exista afección a núcleos de poboación ou elementos do patrimonio cultural, sometendo a modificación aos informes sectoriais e ambientais correspondentes.
O Concello informou de que os tres grupos municipais apoiaron por unanimidade iniciar os trámites. O alcalde, José Manuel López Varela, asegurou que o Goberno local dará «todos os pasos que estean na nosa man para paralizar o proxecto de Soandres», aínda que insistiu en que as actuacións municipais deberán axustarse aos criterios técnicos e xurídicos.
A sesión contou cunha importante presenza de representantes da plataforma Stop Biogás A Laracha e de veciños afectados, nun momento no que o proxecto de Soandres continúa a xerar oposición social e debate político.
O BNG, pola súa banda, mantén a presión sobre a cuestión e ten convocada para este sábado na Casa da Cultura da Laracha unha xornada específica sobre o biogás, con participación de representantes de Stop Biogás A Laracha, Adega, outras plataformas cidadás e especialistas no ámbito enerxético e ambiental.
