Greenpeace alerta da contaminación das augas tras os grandes incendios e reclama un plan de vixilancia

A organización ambiental pide ás administracións que investiguen o impacto das cinzas e dos lodos nos acuíferos e denuncia a falta de estudos actualizados sobre a calidade da auga.

Greenpeace reclama a creación dun plan específico de vixilancia e protección das augas tras os grandes incendios forestais, ante o risco de contaminación provocado polo arrastre de cinzas, sedimentos e outros residuos da combustión. A organización alerta especialmente sobre os efectos nas augas subterráneas e considera insuficientes os datos dispoñibles para avaliar o alcance do problema.

A entidade ambiental anunciou que solicitará información pública ás confederacións hidrográficas e ás administracións competentes para coñecer que medidas se están adoptando e que estudos existen sobre a contaminación das masas de auga nas zonas afectadas polos incendios.

«Estamos vendo imaxes terribles de ríos de cinzas e lodo, noticias de pobos sen auga, pero non vemos estudos de seguimento e investigación actuais para coñecer o alcance desta contaminación», denuncia Mónica Parrilla, responsable da campaña de Incendios de Greenpeace.

As choivas arrastran cinzas e sedimentos aos ríos e acuíferos

Os efectos dos incendios forestais non rematan cando se extinguen as lapas. As chuvias posteriores poden arrastrar cinzas, sedimentos e compostos liberados pola combustión cara aos ríos, encoros e acuíferos, alterando a calidade da auga e aumentando a turbidez e a concentración de nutrientes e contaminantes.

Greenpeace advirte de que estes procesos poden comprometer os ecosistemas acuáticos e os sistemas de abastecemento, chegando a provocar problemas de captación e restricións no consumo de auga potable.

A organización lembra que durante 2025 Galicia, Castela e León e Estremadura, as comunidades máis castigadas polos incendios, rexistraron problemas de turbidez, colapso de captacións e limitacións no consumo. Este ano, segundo denuncia, volvéronse repetir situacións similares.

En comarcas como Valdeorras ou Sanabria, os ríos chegaron a presentar unha cor escura tras as chuvias. Greenpeace tamén cita o caso de San Vicente de Leira, en Ourense, que o pasado 16 de novembro quedou illado tras o derrubamento dunha estrada provocado polas precipitacións.

A falta de estudos actualizados preocupa á organización

A entidade considera especialmente preocupante a escaseza de investigacións sobre os efectos dos incendios nas augas subterráneas en España. O estudo de referencia do Instituto Xeolóxico e Mineiro de España (IGME), elaborado en 2009, xa advertía da existencia de riscos de contaminación e da necesidade de ampliar os estudos e o seguimento dos acuíferos.

Os datos recollidos polo organismo entre 2000 e 2017 estimaban que máis de 933.000 hectáreas de masas de auga subterránea resultaran afectadas polos incendios, cun impacto económico teórico de 43,5 millóns de euros.

Greenpeace sinala que desde entón se produciron incendios de dimensións e intensidade crecente, polo que considera necesario actualizar a información dispoñible e avaliar tanto os efectos sobre a calidade da auga como sobre a súa cantidade e capacidade de recarga.

A organización lembra, ademais, que o 43,9 % das masas de auga subterránea en España non alcanza o bo estado global, unha situación que podería agravarse pola presión dos grandes incendios.

Reclaman coordinación entre administracións

Greenpeace pide que a protección da auga se incorpore como un obxectivo específico nas políticas de prevención, xestión e restauración dos incendios forestais. Entre as medidas propostas figura a creación de protocolos obrigatorios de coordinación entre o Ministerio para a Transición Ecolóxica, as confederacións hidrográficas, as comunidades autónomas e os concellos.

A organización defende a realización de mostraxes preventivas, o reforzo das redes de control da calidade da auga e o mantemento da vixilancia durante polo menos oito ou dez anos tras os incendios.

Tamén reclama medidas para estabilizar as ladeiras e ribeiras, evitar o arrastre de cinzas e sedimentos, protexer as captacións vulnerables e garantir subministracións alternativas de auga potable nos municipios afectados.

Greenpeace considera que, nun contexto de escaseza hídrica e de fenómenos extremos cada vez máis frecuentes, anticiparse á contaminación das reservas de auga debe formar parte da resposta ás grandes catástrofes forestais.