Culleredo puxo en marcha en 2009 un ambicioso servizo municipal de préstamo de bicicletas con tres estacións e máis dun cento de bicicletas. Dez anos despois deixou de funcionar e, hoxe, o municipio segue sen un sistema público de bicicletas operativo.
Hai exemplos que permiten medir o paso do tempo e, tamén, as prioridades dun concello. O caso de “Culleredo en Bici” é un deles.
En 2009, o Concello de Culleredo presentaba o novo servizo municipal de préstamo de bicicletas como unha aposta pola mobilidade sostible, polo transporte alternativo e polo aproveitamento dos paseos da ría do Burgo e do río Trabe. O propio Concello defendía daquela a bicicleta como un medio eficaz para mellorar a mobilidade urbana e como unha ferramenta para avanzar cara a un modelo máis sostible.
O proxecto non foi precisamente unha actuación menor. O Concello publicou en xullo de 2009 a licitación para o equipamento, instalación e xestión dun sistema de bicicletas de uso público, cun orzamento de 139.642,25 euros. Finalmente, a adxudicación ao Instituto Tecnolóxico de Castilla e León foi por 138.028,40 euros.
Meses despois, o 4 de decembro de 2009, entraba finalmente en funcionamento “Culleredo en Bici”. O servizo contaba coa colaboración do INEGA e do IDAE, e instaláronse tres estacións automáticas de préstamo.
As tres localizacións eran estratéxicas: O Burgo, Fonteculler e Vilaboa, no paseo do río Trabe, na zona da Fonte da Balsa. A documentación da Deputación da Coruña identifica precisamente o paseo do río Trabe como “Paseo do río Trabe ou da Fonte da Balsa” e sinala que contaba con carril bici e bicicletas do servizo municipal de préstamo.
O sistema chegou a dispoñer de 137 bicicletas, segundo os datos difundidos polo propio INEGA en decembro de 2009, cando informaba tamén dunha achega de 140.000 euros realizada en 2008 mediante un convenio co Concello de Culleredo.
Para os veciños empadroados, a utilización habitual custaba daquela 10 euros ao ano, mentres que para o resto dos usuarios o prezo era de 5 euros por unha semana, ademais dos 3 euros da tarxeta de acceso.
Aquel proxecto, polo tanto, naceu cunha infraestrutura importante, con investimento público, apoio institucional e unha finalidade perfectamente definida: facilitar o uso da bicicleta como medio de transporte urbano en Culleredo.
Dez anos despois, o servizo desapareceu
A historia posterior é ben diferente.
O servizo municipal deixou de funcionar arredor de 2019, despois dunha década de actividade. En 2023, La Voz de Galicia facíase eco da desaparición do sistema e das críticas da Asociación de Ciclistas Crunia pola falta de continuidade das políticas de mobilidade sostible en Culleredo.
É dicir: unha infraestrutura creada en 2009, cun investimento de máis de 138.000 euros só no contrato de equipamento, instalación e xestión, acabou desaparecendo sen que Culleredo dispuxese dun sistema municipal que lle dese continuidade.
E resulta especialmente significativo porque o propio Concello continuou presentando durante anos a bicicleta como unha ferramenta de mobilidade e turismo. En 2014, por exemplo, anunciaba novamente a apertura do servizo durante a tempada de verán, con estacións en Fonteculler, O Burgo e Vilaboa, e destacaba que os tres principais núcleos urbanos podían conectarse en bicicleta.
Un proxecto que hoxe contrasta coa realidade
A situación resulta aínda máis chamativa cando se compara aquela aposta con plans municipais máis recentes.
O Plan de Mobilidade Urbana Sostible de Culleredo contempla incrementar os puntos de préstamo de bicicletas e sitúa entre os posibles nodos Fonteculler, Renfe, Vilaboa e a estación intermodal de O Burgo, ademais doutras zonas de interese.
E en 2026 a situación segue sendo a dun municipio sen servizo municipal de alugueiro de bicicletas operativo. Segundo información publicada por Radio Coruña-Cadena SER, o Concello de Culleredo pretende recuperar o antigo proxecto e inicialmente contempla dúas estacións, unha no paseo marítimo da ría do Burgo e outra no paseo do río Trabe, en Vilaboa.
O contraste é evidente: en 2009 había tres estacións e 137 bicicletas; hoxe fálase de recuperar un servizo que leva anos desaparecido.
A pregunta que cabe facer é sinxela: que aconteceu para que unha infraestrutura na que se investiron máis de 138.000 euros terminase desaparecendo e Culleredo teña que volver empezar practicamente de cero?
Non se trata só das bicicletas. Trátase da capacidade dunha administración local para manter, actualizar e aproveitar os investimentos públicos realizados.
En 2009 falábase de mobilidade sostible, transporte alternativo, medio ambiente e calidade de vida. Hoxe, máis de quince anos despois, Culleredo volve falar de recuperar aquilo que xa chegou a ter.
O caso de “Culleredo en Bici” é, cando menos, un exemplo claro da distancia que pode existir entre anunciar unha política pública, poñela en marcha e conseguir que perdure no tempo.
E tamén deixa unha pregunta aberta para o actual goberno municipal: canto custará agora volver poñer en marcha o que Culleredo xa tiña en 2009?
